Όσο εύκολο είναι να καταφεύγεις σε κλισέ για το θέμα του θανάτου – είναι αναπόφευκτος, όλοι θα καταλήξουμε κάτω από τη γη να μας τρώνε τα σκουλήκια κλπ- άλλο τόσο εύκολο είναι να δημιουργείς αστικούς μύθους γύρω από αυτόν.

Ξέρεις κάποιον που ξέρει κάποιον που ξύπνησε λίγο πριν την ταφή, η γιαγιά σου έβγαζε ήχους στο νεκροκρέβατο κ.ο.κ. Τι από αυτά όμως ισχύει και τι όχι;

Η αλήθεια είναι ότι μερικές σωματικές λειτουργίες μπορεί να συνεχιστούν για κάποιο χρονικό διάστημα, αλλά η διαδικασία της σήψης και της πορείας προς το μηδέν είναι αναπόφευκτες. Κάπως έτσι ζητήσαμε τη βοήθεια του ιατροδικαστή Δρ. Γρηγόρη Λέων, Πρόεδρο της Ελληνικής Ιατροδικαστικής Εταιρείας, για να λυθούν απορίες και να καταρριφθούν μύθοι γύρω από το τι συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα μετά τον θάνατο.

Τα μαλλιά και τα νύχια σου σταματούν να μεγαλώνουν

Μία δημοφιλής -στο Internet πάντα- άποψη ό,τι αφορά στα πτώματα, είναι ότι μετά θάνατον τα μαλλιά και τα νύχια συνεχίζουν να μεγαλώνουν. Στην πραγματικότητα, τα νύχια και τα μαλλιά δεν μεγαλώνουν. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι αφυδατώνονται. Λόγω της αφυδάτωσης του δέρματος και της διαδικασίας της σήψης οι ιστοί αρχίζουν να συρρικνώνονται με αποτέλεσμα να φαίνονται οι τρίχες πιο μακριές και τα νύχια σαν να χρειάζονται μανικιούρ.

Μπορεί να τα κάνεις πάνω σου
Προτού κρίνεις τον τίτλο που μόλις διάβασες, θα πρέπει να ξέρεις πως υπάρχει όντως η πιθανότητα να επέλθει μία ψευτο-ούρηση ή ψευτο-αφόδευση μετά τον θάνατό σου. Η διαφορά όμως είναι ότι από τη στιγμή που εσύ πλέον έχεις πεθάνει, αυτό παύει να είναι ενεργητικό και άρα αποτέλεσμα εγκεφαλικών εντολών, και στην πραγματικότητα συμβαίνει εξαιτίας μιας πλήρης χαλάρωσης των μυών. Στο πλαίσιο αυτής της χαλάρωσης μπορεί να οδηγηθεί το σώμα σου σε μία παθητική απώλεια σωματικών υγρών.

Ενδέχεται να έχεις στύση
Συγκεκριμένα, σε περιπτώσεις απαγχονισμού μπορεί να παρατηρηθεί η ύπαρξη στύσης. Ακόμα πιο συγκεκριμένα σε περιπτώσεις ανδρών που απολαμβάνουν τον ερωτικό απαγχονισμό, μπορούμε επίσης να συναντήσουμε μία ενδεχόμενη στύση μετά θάνατον. Όπως εξηγήσαμε και πιο πάνω, σε ότι αφορά την απώλεια σωματικών υγρών, ομοίως υπάρχει περίπτωση ψευτο-εκσπερμάτισης χωρίς ομως να είναι ενεργητική, αφού και αυτό είναι αποτέλεσμα της χαλάρωσης των ιστών.

Φυσικά, οι γιατροί συναντούν συνεχώς περίεργα και μεμονωμένα περιστατικά. Όπως για παράδειγμα μας αναφέρει ο ιατροδικαστής Δρ. Λέων, ο ίδιος είχε συναντήσει περίπτωση νεκρού που βρισκόταν σε πλήρη στύση. Εν τέλει, αυτό οφειλόταν σε μη υδραυλική ενδοπεϊκή συσκευή που είχε τοποθετηθεί στο μόριό του. Αφότου έκαναν τομή στο πέος του και διαπιστώθηκε η ύπαρξη της βοηθητικής αυτής συσκευής, έπρεπε να διασπάσουν αυτό το εργαλείο προκειμένου ο άνθρωπος αυτός να ταφεί χωρίς το όργανό του σε στύση και τους συγγενείς του με κόκκινα μάγουλα και γουρλωμένα μάτια.

Όσο νερό και να έχεις πιει δε θα φτάσει ποτέ
Γνωρίζοντας ότι το σώμα σου αποτελείται από 70% νερό θα πρέπει να γνωρίζεις επίσης ότι μακροπρόθεσμα αυτό που θα μείνει από το προαναφερθέν ποσοστό είναι το απόλυτο μηδέν. Η κατάληξη της διαδικασίας της σήψης είναι πάντα η σκελετοποίηση. Άρα, το μόνο που παραμένει ουσιαστικά από μία διαδικασία σήψης είναι ο ανθρώπινος σκελετός. Για την ακρίβεια, σε ότι αφορά τους ιστούς δεν έχουμε απλά αφυδάτωση, αλλά εάν το πτώμα σου έχει μία φυσιολογική διαδικασία σήψης θα έχουμε μια πλήρη διαδικασία αποσύνθεσης η οποία οδηγεί στην πλήρη εξαφάνιση των ιστών και τη παραμονή μόνο των οστών. Συνεπώς για τους ιστούς και μόνο, η αποσύνθεση και αφυδάτωση είναι πλήρης.

«Γίνεσαι ένα» με το περιβάλλον και τα ρούχα σε προστατεύουν από το κρύο ακόμα και αν δεν το νοιώθεις…πια
Η διαδικασία της σήψης μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παραγοντες όπως ο χρόνος, το κλίμα, η θερμοκρασία, ακόμη και τα ρούχα που φόραγε ο αποθανών. Από τη στιγμή που ξεκινάει η στιγμή του θανάτου, ένα πτώμα έχει την τάση να εξομοιωθεί με τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Άρα, η θερμοκρασία ενός ανθρώπινου οργανισμού που εν ζωή βρισκόταν ενδεικτικά μεταξύ 36,8 και 36,9 βαθμών Κελσίου, θα πέσει όταν ο οργανισμός του οδηγηθεί στο θάνατο προκειμένου να αγγίξει τις θερμοκρασίες του δωματίου, κήπου, πάρκου, ταράτσα ή όπου βρίσκεται το πτώμα. Με την ίδια λογική, καθώς τα ρούχα μας αποτελούν μόνωση απέναντι στις θερμοκρασίες, όσα περισσότερα ρούχα φέρει κάποιος τη στιγμή του θανάτου, τόσο αργότερα θα χάσει τη θερμοκρασία του. Η εξομοίωση με το περιβάλλον εξαρτάται και από άλλους παράγοντες, όπως για παράδειγμα η σωματική διάπλαση του νεκρού.

Το λίπος σε κρατάει ζεστό και μετά θάνατον
Το λίπος, πέρα από μόνιμη μάχη των εφηβικών μου χρόνων, αποτελεί και μονωτικό υλικό, κάτι που θα επηρεάσει την πτώση της θερμοκρασίας του πτώματος μου. Η διαδικασία της σήψης για την οποία μιλήσαμε μόλις, εξαρτάται και από το λίπος που φέρει στον οργανισμό ο άνθρωπος που έχει οδηγηθεί στον θάνατο. Όσο περισσότερο μονωτικό τόσο αργότερα χάνουμε τη θερμοκρασία. Ένας μεγαλόσωμος οργανισμός και ειδικά ένας οργανισμός με λίπος -το τονίζουμε, γιατί το λίπος είναι ένα φυσικό μονωτικό στοιχείο-επιβραδύνει την εξομοίωση της θερμοκρασίας.

Τα tattoo είναι όντως μόνιμα
Πέρα από τους γιατρούς, αυτό μπορεί να το επιβεβαιώσει και η μητέρα μου, η οποία έχει μείνει με την ελπίδα ότι μια μέρα θα εμφανιστώ μπροστά της κενή πια από σχέδια. Στην πραγματικότητα τα tattoo σου θα μείνουν μαζί σου μέχρι οι ιστοί σου πάψουν να υπάρχουν και το σώμα σου οδηγηθεί στην σκελετοποίηση. Η δερματοστιξία είναι ένας χρωματισμός του δέρματος με αποτέλεσμα να αποσυντίθεται μαζί με το σώμα σου. Δεν θα σου μεταβάλει ιδιαίτερα τη διαδικασία της σήψης και τα σημεία που έχουν tattoo δεν θα έχουν κάποια ιδιαίτερη διαφορά σε σχέση με το υπόλοιπο σώμα σου, αλλά το μόνο σίγουρο είναι ότι όσο υπάρχεις εσύ θα υπάρχουν και αυτά.

Πεθαίνεις όταν πεθάνει το μυαλό
Τα παλαιότερα χρόνια είχαμε τον σωματικό θάνατο, ο οποίος συνέβαινε τη στιγμή που σταμάταγε η καρδιά σου. Με την πρόδο όμως της επιστήμης μπήκαμε στην έννοια του εγκεφαλικού θανάτου. Παρά την ύπαρξη του θανάτου του εγκεφάλου, ο οργανισμός μπορεί να τεθεί σε μηχανική υποστήριξη για να συντηρηθεί η καρδιακή λειτουργία. Στην Ελλάδα, από το 1995, έχουμε και συγκεκριμένα κριτήρια με τα οποία ορίζουμε τον εγκεφαλικό θάνατο ο οποίος αποτελεί τον ορισμό του θανάτου στην Ελλάδα.

Είναι μύθος ότι βγάζεις ήχους
Η αλήθεια είναι ότι από ένα πτώμα, εδικά στο νεκροτομείο ή κατά τη διάρκεια της ιατροδικαστικής εξέτασης μπορεί να βγουν ήχοι επειδή στην εξέταση κουνιούνται τα όργανα και τα οστά. Αλλα όχι, δεν ισχύουν οι μύθοι περί ήχων μετά θάνατο.

Μπορεί να υπάρξει ζωή μετά τον θάνατο
Όταν λέω ζωή, εννοώ ένα μωρό. Όχι, δεν έχω τρελαθεί τόσο ώστε να νομίζω ότι υπάρχει κάποια άλλη ζωή μετά τον θάνατο. Στην δυστυχή περίπτωση που έχουμε να κάνουμε με ένα πτώμα εγκυμονούσας υπάρχει ένα πολύ μικρό χρονικό περιθώριο κατά το οποίο μπορεί να γεννηθεί ένα παιδί. Φυσικά μιλάμε για κάτι σπάνιο, και το χρονικό περιθώριο είναι μικρό επειδή ο οργανισμός της μητέρας τροφοδοτεί το έμβρυο. Άρα, στην περίπτωση απώλειας μιας κυοφορούσας ο χρόνος αφαίρεσης του εμβρύου είναι ελάχιστος, όχι όμως απίθανος.